Η επερχόμενη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου, αναμένεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες των τελευταίων ετών, όχι μόνο λόγω των αποφάσεων που πρόκειται να ληφθούν, αλλά κυρίως επειδή επιβεβαιώνει τη βαθιά μεταμόρφωση της Συμμαχίας απέναντι στις νέες γεωπολιτικές πραγματικότητες.
Οι πληροφορίες που διαρρέουν από διπλωματικές πηγές προδιαγράφουν μια ατζέντα με έντονο στρατιωτικό αποτύπωμα. Νέα εξοπλιστικά προγράμματα πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, αύξηση της παραγωγής οπλικών συστημάτων και περαιτέρω ενίσχυση της Ουκρανίας συνθέτουν το πλαίσιο μιας στρατηγικής που δείχνει ότι το ΝΑΤΟ προετοιμάζεται για μια παρατεταμένη περίοδο έντασης με τη Ρωσία.
Νέα εποχή εξοπλισμών
Στο επίκεντρο των εργασιών θα βρεθεί η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας των κρατών-μελών. Η Συμμαχία επιδιώκει να αυξήσει σημαντικά την παραγωγική της δυνατότητα σε πυρομαχικά, πυραυλικά συστήματα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αντιαεροπορική άμυνα και εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία κατέδειξε ότι οι υπάρχουσες δυνατότητες δεν επαρκούν για μια σύγκρουση μεγάλης διάρκειας.
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επιδιώκει να παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ενίσχυσης της αμυντικής παραγωγής, με στόχο τόσο την επιχειρησιακή επάρκεια όσο και τη μείωση των εξαρτήσεων από τρίτες χώρες.
Η πίεση των ΗΠΑ προς την Ευρώπη
Παράλληλα, η Σύνοδος αναμένεται να επιβεβαιώσει τη σταδιακή μεταφορά μεγαλύτερου μέρους της ευθύνης για την ευρωπαϊκή άμυνα στα ίδια τα ευρωπαϊκά κράτη.
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει αλλάξει αισθητά τις ισορροπίες στο εσωτερικό της Συμμαχίας. Η Ουάσινγκτον επιμένει ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι πρέπει να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τις αμυντικές τους δαπάνες και να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος για την ασφάλεια της ηπείρου.
Ήδη οι ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς έχουν αυξήσει τις στρατιωτικές τους δαπάνες κατά περίπου 139 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ ο νέος στόχος προβλέπει επενδύσεις που θα φτάσουν το 3,5% του ΑΕΠ έως το 2035.
Νέα χρηματοδότηση για την Ουκρανία
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η συνέχιση της στρατιωτικής στήριξης προς την Ουκρανία.
Το προσχέδιο της κοινής διακήρυξης προβλέπει νέο πακέτο στρατιωτικής βοήθειας ύψους περίπου 70 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ ανάλογη χρηματοδότηση σχεδιάζεται και για το επόμενο έτος. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές δεσμεύσεις της Συμμαχίας από την έναρξη του πολέμου.
Αξιοσημείωτο είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αναμένεται να συμμετάσχουν στο συγκεκριμένο χρηματοδοτικό σχήμα, γεγονός που ενισχύει ακόμη περισσότερο την ευρωπαϊκή ευθύνη στη στήριξη του Κιέβου.
Η Ρωσία παραμένει στο επίκεντρο
Παρά τις διεθνείς εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την ένταση στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, η Ρωσία εξακολουθεί να θεωρείται η βασική μακροπρόθεσμη απειλή για τη συλλογική ασφάλεια της Συμμαχίας.
Το προσχέδιο της διακήρυξης επαναβεβαιώνει την προσήλωση στο Άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάγκη ενίσχυσης της αποτρεπτικής ισχύος μέσω προηγμένων πυραυλικών συστημάτων, δυνατοτήτων «βαθιάς κρούσης», μη επανδρωμένων αεροσκαφών και ολοκληρωμένων αντιαεροπορικών δικτύων.
Ωστόσο, στο παρασκήνιο εξακολουθούν να υπάρχουν διαφωνίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και ορισμένων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων ως προς το εύρος των δυνατοτήτων που θα πρέπει να αποκτήσουν τα κράτη-μέλη, υπό τον φόβο μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης με τη Μόσχα.
Η Τουρκία στο επίκεντρο των ισορροπιών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η επιλογή της Άγκυρας ως τόπου διεξαγωγής της Συνόδου.
Η Τουρκία επιχειρεί να αναβαθμίσει τον γεωστρατηγικό της ρόλο, αξιοποιώντας τη θέση της ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Μαύρη Θάλασσα. Παρά τις διαφωνίες που εξακολουθούν να υφίστανται με αρκετούς συμμάχους, η Άγκυρα επιδιώκει να εμφανιστεί ως αναντικατάστατος πυλώνας της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Η νέα πραγματικότητα
Η Σύνοδος της Άγκυρας αποτυπώνει μια πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί πλέον να αμφισβητηθεί. Το ΝΑΤΟ εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου η στρατιωτική ισχύς, η αμυντική βιομηχανία και η γεωπολιτική αποτροπή επανέρχονται στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής.
Οι αποφάσεις που θα ληφθούν δεν αφορούν μόνο τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, αλλά διαμορφώνουν το πλαίσιο της ευρωπαϊκής ασφάλειας για τα επόμενα χρόνια. Η αύξηση των εξοπλισμών, η ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής και η ανακατανομή των ευθυνών μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών δείχνουν ότι η Συμμαχία προετοιμάζεται όχι για μια πρόσκαιρη κρίση, αλλά για μια νέα περίοδο μακροχρόνιου στρατηγικού ανταγωνισμού, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη διεθνή σταθερότητα και την παγκόσμια οικονομία.