Η πρώτη σοβαρή δοκιμασία για τη συμφωνία αποκλιμάκωσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν ήρθε μόλις λίγες ώρες μετά τις επίσημες ανακοινώσεις. Οι πολυαναμενόμενες τεχνικές συνομιλίες που επρόκειτο να ξεκινήσουν σήμερα στο ελβετικό θέρετρο Μπούργκενστοκ αναβλήθηκαν επ' αόριστον, προκαλώντας ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της διαδικασίας που φιλοδοξεί να οδηγήσει σε μια συνολική συμφωνία εντός των επόμενων 60 ημερών.
Η εξέλιξη επιβεβαιώνει ότι, παρά το θετικό πολιτικό μήνυμα της συμφωνίας, οι γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες.
Η Τεχεράνη συνδέει τις συνομιλίες με τις εξελίξεις στον Λίβανο
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το λιβανέζικο δίκτυο Al Mayadeen, η ιρανική αντιπροσωπεία αποφάσισε να αναβάλει την αναχώρησή της για τη Γενεύη, θεωρώντας ότι οι συνεχιζόμενες ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο παραβιάζουν το πλαίσιο της πρόσφατης συμφωνίας.
Η Τεχεράνη φέρεται να είχε ενημερώσει εκ των προτέρων τόσο την Ουάσιγκτον όσο και τους διεθνείς μεσολαβητές ότι η κατάσταση στον Λίβανο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των συνολικών διαπραγματεύσεων και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ξεχωριστό ζήτημα.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, το Ιράν θεωρεί πως η συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων έως και αρκετά χιλιόμετρα εντός του λιβανικού εδάφους αντιβαίνει στις βασικές αρχές του Μνημονίου Συνεννόησης που συμφωνήθηκε μεταξύ των δύο πλευρών.
Ακυρώνει το ταξίδι και ο Τζέι Ντι Βανς
Λίγες ώρες αργότερα, νέα ανατροπή ήρθε από την Ουάσιγκτον.
Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι και ο αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζέι Ντι Βανς, δεν θα ταξιδέψει τελικά στην Ελβετία, παρά το γεγονός ότι είχε δηλώσει δημόσια πως θα ηγηθεί της αμερικανικής αποστολής στις πρώτες τεχνικές συνομιλίες.
Επισήμως, η αμερικανική κυβέρνηση απέδωσε την αναβολή σε «ανεπίλυτα ζητήματα logistics», διευκρινίζοντας ότι η αντιπροσωπεία παραμένει έτοιμη να αναχωρήσει μόλις οριστικοποιηθεί το νέο χρονοδιάγραμμα.
Η αμερικανική πλευρά επιχείρησε πάντως να υποβαθμίσει τη σημασία της εξέλιξης, τονίζοντας ότι οι τεχνικές διαπραγματεύσεις παραμένουν στον σχεδιασμό και αναμένεται να ξεκινήσουν μόλις ξεπεραστούν οι οργανωτικές δυσκολίες.
Οι αγορές διατηρούν την ψυχραιμία τους
Παρά τις πρώτες πολιτικές αναταράξεις, οι διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές δεν έδειξαν να ανησυχούν ιδιαίτερα.
Οι ασιατικοί χρηματιστηριακοί δείκτες κινήθηκαν ανοδικά, καθώς οι επενδυτές εξακολουθούν να εκτιμούν ότι η συμφωνία μειώνει σημαντικά τον γεωπολιτικό κίνδυνο στην περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Η αισιοδοξία βασίζεται κυρίως στην προοπτική διατήρησης ανοικτών των Στενών του Ορμούζ, μέσω των οποίων διακινείται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Θετική ήταν η εικόνα και στη Wall Street, όπου οι βασικοί δείκτες έκλεισαν με κέρδη, ενώ οι επενδυτές συνέχισαν να τοποθετούνται σε μετοχές που είχαν πιεστεί κατά τη διάρκεια της πρόσφατης κρίσης.
Κατακόρυφη πτώση στις τιμές του πετρελαίου
Ακόμη εντονότερη ήταν η αντίδραση στην αγορά ενέργειας.
Οι τιμές του Brent και του αμερικανικού WTI συνέχισαν την καθοδική τους πορεία, με τις εβδομαδιαίες απώλειες να προσεγγίζουν το 9%.
Οι αναλυτές αποδίδουν την αποκλιμάκωση στην επανέναρξη της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ, εξέλιξη που περιορίζει τους φόβους για διακοπή της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Παρότι η κίνηση των δεξαμενόπλοιων αρχίζει σταδιακά να αποκαθίσταται, οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα χρειαστούν αρκετές εβδομάδες μέχρι να επιστρέψει πλήρως η εμπορική δραστηριότητα στα επίπεδα πριν από την κρίση.
Η επόμενη ημέρα παραμένει αβέβαιη
Η αναβολή των συνομιλιών δεν σημαίνει απαραίτητα κατάρρευση της συμφωνίας, αναδεικνύει όμως τις δυσκολίες που συνοδεύουν κάθε προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων παραμένουν εξαιρετικά σύνθετα ζητήματα, όπως η σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων, το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, οι περιφερειακές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και η λειτουργία ενός αξιόπιστου μηχανισμού παρακολούθησης της συμφωνίας.
Για την ώρα, οι αγορές επιλέγουν να εστιάζουν στη μεγάλη εικόνα της αποκλιμάκωσης. Ωστόσο, η διπλωματική διαδικασία εισέρχεται ήδη σε μια ιδιαίτερα απαιτητική φάση, όπου κάθε περιφερειακή ένταση μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την πορεία προς μια οριστική συμφωνία.