14 Αυγούστου 2005.
Μια καλοκαιρινή ημέρα. Ένα αεροπλάνο που απογειώνεται από τη Λάρνακα. 121 άνθρωποι που ταξιδεύουν με προορισμό την Αθήνα και στη συνέχεια την Πράγα.
Κανείς δεν γνωρίζει ότι εκείνη η πτήση θα γίνει μία από τις πιο μαύρες σελίδες της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας.
Είκοσι ένα χρόνια μετά, η μνήμη της Helios Airways 522 παραμένει ζωντανή. Όχι μόνο ως μια αεροπορική τραγωδία, αλλά ως μια ανθρώπινη ιστορία απώλειας που σημάδεψε οικογένειες, φίλους και μια ολόκληρη κοινωνία. Η συντριβή κοντά στο Γραμματικό κόστισε τη ζωή και στους 121 επιβαίνοντες.
Η πτήση που έγινε «σιωπηλή»
Το Boeing 737-300 απογειώθηκε από τη Λάρνακα στις 9:07 το πρωί.
Όμως, κατά την άνοδο, η καμπίνα δεν pressurised όπως έπρεπε. Ο διακόπτης του συστήματος συμπίεσης είχε παραμείνει στη χειροκίνητη θέση μετά από εργασίες συντήρησης. Η κατάσταση δεν εντοπίστηκε εγκαίρως και το πλήρωμα άρχισε να υφίσταται τις συνέπειες της υποξίας.
Το αεροσκάφος συνέχισε την πορεία του.
Μόνο που κανείς πλέον δεν απαντούσε.
Οι ελεγκτές προσπαθούσαν να επικοινωνήσουν με το πλήρωμα. Το αεροπλάνο όμως συνέχιζε να πετά, με τον αυτόματο πιλότο ενεργοποιημένο.
Ένα αεροσκάφος χωρίς ουσιαστική επικοινωνία με το έδαφος είχε μετατραπεί σε μια «πτήση-φάντασμα».
Η τελευταία προσπάθεια
Τα ελληνικά F-16 που πλησίασαν το Boeing αποκάλυψαν την τραγική πραγματικότητα.
Στο πιλοτήριο οι χειριστές ήταν ανήμποροι. Στην καμπίνα οι επιβάτες βρίσκονταν αντιμέτωποι με τις συνέπειες της έλλειψης οξυγόνου.
Και τότε συνέβη κάτι που έμεινε χαραγμένο στη μνήμη.
Ο αεροσυνοδός Ανδρέας Προδρόμου, ο οποίος είχε παραμείνει συνειδητός με τη βοήθεια φορητού οξυγόνου και διέθετε εκπαίδευση χειριστή, προσπάθησε να φτάσει στο πιλοτήριο και να πάρει τον έλεγχο του αεροσκάφους.
Ήταν η τελευταία προσπάθεια.
Τα καύσιμα εξαντλήθηκαν. Οι κινητήρες σταμάτησαν.
Στις 12:03 το μεσημέρι το αεροσκάφος συνετρίβη στην περιοχή του Γραμματικού.
Κανείς από τους 121 ανθρώπους δεν επέζησε.
21 χρόνια μετά
Σήμερα, η Helios δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε ένα αρχείο αεροπορικών δυστυχημάτων.
Είναι τα πρόσωπα των ανθρώπων που δεν γύρισαν.
Είναι οι οικογένειες που περίμεναν ένα τηλεφώνημα.
Είναι οι γονείς που έχασαν παιδιά.
Είναι τα παιδιά που μεγάλωσαν χωρίς γονείς.
Είναι οι άνθρωποι που κάθε 14η Αυγούστου επιστρέφουν νοερά σε εκείνη την ημέρα.
Η φετινή επέτειος συνοδεύεται και από μια υπενθύμιση της ευθύνης της Πολιτείας. Η υπουργός Μεταφορών Ευή Τολάκη τόνισε πρόσφατα ότι η μνήμη της τραγωδίας πρέπει να συνδέεται με την ευθύνη του κράτους για την ασφάλεια των αερομεταφορών, υπογραμμίζοντας ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως τεχνική λεπτομέρεια.
Γιατί αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη παρακαταθήκη της Helios.
Η ασφάλεια δεν είναι διαδικασία στα χαρτιά. Είναι ανθρώπινες ζωές.
Και η μνήμη των 121 ανθρώπων απαιτεί κάτι περισσότερο από ένα μνημόσυνο.
Απαιτεί να μην ξεχάσουμε.
Να μην επιτρέψουμε στην αμέλεια, στην αδράνεια και στην αδιαφορία να ξαναγίνουν κρίκοι μιας αλυσίδας που μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα τραγωδία.
Είκοσι ένα χρόνια μετά, η πτήση 522 δεν πρέπει να γίνει απλώς μια ιστορία του παρελθόντος.
Πρέπει να παραμένει μια διαρκής υπενθύμιση.
Για τους 121.
Για τις οικογένειές τους.
Για την Κύπρο.
Για τη μνήμη.