Η υπόθεση της Μονής Οσίου Αββακούμ, που εδώ και μήνες δοκιμάζει την ενότητα και το κύρος της Εκκλησίας της Κύπρου, φαίνεται πως εισέρχεται σε μία ακόμη πιο κρίσιμη φάση. Παρότι ο τέως ηγούμενος Νεκτάριος και δύο ακόμη μοναχοί έχουν ήδη καθαιρεθεί από το εκκλησιαστικό αξίωμά τους, η Εκκλησία θεωρεί ότι ο φάκελος της υπόθεσης παραμένει ανοιχτός και δεν αποκλείει την επιβολή ακόμη βαρύτερων ποινών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ιερά Σύνοδος είναι έτοιμη να εξετάσει το ενδεχόμενο αποσχηματισμού των καθαιρεθέντων μοναχών, εφόσον αποδειχθεί ότι εξακολουθούν να τελούν θείες λειτουργίες ή άλλες ιεροπραξίες, παρά το γεγονός ότι έχουν στερηθεί του ιερατικού τους αξιώματος.
Πρόκειται για μία από τις αυστηρότερες ποινές που μπορεί να επιβληθεί σε μοναχό, καθώς συνεπάγεται την απώλεια του μοναχικού σχήματος και την επιστροφή του στην τάξη των λαϊκών. Με απλά λόγια, οι μοναχοί παύουν να θεωρούνται μέλη του μοναχισμού και δεν δικαιούνται πλέον ούτε να φέρουν το ράσο.
Ο αφορισμός ως έσχατη εκκλησιαστική κύρωση
Ακόμη πιο σοβαρό θεωρείται το ενδεχόμενο του αφορισμού, το οποίο επίσης βρίσκεται στο τραπέζι, σύμφωνα με εκκλησιαστικές πηγές.
Ο αφορισμός αποτελεί την αυστηρότερη πνευματική ποινή της Ορθόδοξης Εκκλησίας, καθώς συνεπάγεται την πλήρη αποκοπή του προσώπου από την εκκλησιαστική κοινωνία. Ο αφορισμένος δεν μπορεί να συμμετέχει στα Μυστήρια της Εκκλησίας, ούτε να κοινωνεί, μέχρι να υπάρξει άρση της ποινής μέσω εκκλησιαστικής διαδικασίας.
Η εξέταση ενός τόσο ακραίου μέτρου καταδεικνύει τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζει η Εκκλησία τις πληροφορίες που έχουν φτάσει ενώπιον των Συνοδικών.
Πληροφορίες για παράνομες λειτουργίες
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκονται καταγγελίες σύμφωνα με τις οποίες οι καθαιρεθέντες μοναχοί εξακολουθούν να τελούν θρησκευτικές ακολουθίες σε ιδιωτικό χώρο, ο οποίος χρησιμοποιείται ως άτυπος ναός.
Εάν οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιωθούν, η Εκκλησία εκτιμά ότι πρόκειται για ευθεία παραβίαση των αποφάσεων της Ιεράς Συνόδου και για πράξη που δημιουργεί σύγχυση στους πιστούς, υπονομεύοντας την εκκλησιαστική τάξη και κανονικότητα.
Δεν αποκλείεται, μάλιστα, η Εκκλησία της Κύπρου να απευθύνει επίσημη εγκύκλιο προς τους πιστούς, καλώντας τους να μην συμμετέχουν σε οποιαδήποτε λατρευτική δραστηριότητα τελείται από καθαιρεθέντες κληρικούς.
Ιστορικό προηγούμενο
Παρόμοιο εκκλησιαστικό ζήτημα είχε προκύψει και τις δεκαετίες του 1970, όταν καθαιρεθέντες κληρικοί επιχείρησαν να συνεχίσουν τη λειτουργική τους δράση μετά τη σύγκρουσή τους με τον τότε Αρχιεπίσκοπο Μακάριο.
Το συγκεκριμένο ιστορικό προηγούμενο χρησιμοποιείται σήμερα ως παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η Εκκλησία αντιμετωπίζει περιπτώσεις αμφισβήτησης της κανονικής εκκλησιαστικής εξουσίας.
Σκιές και για «παράλληλη Εκκλησία»
Νέα διάσταση στην υπόθεση δίνουν δημοσιεύματα ελληνικών ιστοσελίδων, σύμφωνα με τα οποία το αποκαλούμενο «Πατριαρχείο Κιέβου» φέρεται να εξετάζει τη δημιουργία εκκλησιαστικής παρουσίας στην Κύπρο, με επικεφαλής τον καθαιρεθέντα ηγούμενο Νεκτάριο.
Ο ίδιος διέψευσε κατηγορηματικά τα σχετικά δημοσιεύματα, ωστόσο ο Αρχιεπίσκοπος Γεώργιος επιβεβαίωσε ότι οι πληροφορίες έχουν περιέλθει σε γνώση της Εκκλησίας, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να υπάρχουν αποδείξεις που να επιτρέπουν ασφαλή συμπεράσματα.
Όπως ανέφερε, εάν προκύψουν επαρκή στοιχεία, η Ιερά Σύνοδος θα συγκληθεί εκ νέου για να αξιολογήσει τα δεδομένα και να αποφασίσει τα επόμενα βήματα.
Μια υπόθεση που ξεπερνά τα όρια ενός μοναστηριού
Η υπόθεση της Μονής Οσίου Αββακούμ έχει πλέον αποκτήσει διαστάσεις που υπερβαίνουν τα στενά όρια μιας εσωτερικής εκκλησιαστικής διαφοράς. Αγγίζει ζητήματα εκκλησιαστικής νομιμότητας, πειθαρχίας και προστασίας της ενότητας της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Κύπρο.
Οι επόμενες κινήσεις της Ιεράς Συνόδου αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς από τις αποφάσεις της θα κριθεί όχι μόνο η τύχη των καθαιρεθέντων μοναχών, αλλά και το μήνυμα που επιθυμεί να στείλει η Εκκλησία απέναντι σε φαινόμενα αμφισβήτησης της κανονικής εκκλησιαστικής τάξης.