Η πυρκαγιά που ξέσπασε από το πεδίο βολής Καλού Χωριού δεν προκάλεσε μόνο περιβαλλοντική καταστροφή. Άφησε πίσω της οργή, ανασφάλεια και ένα αίσθημα εγκατάλειψης από τους ανθρώπους που κάθε καλοκαίρι ζουν με τον ίδιο εφιάλτη.
Οι κάτοικοι της Αγίας Άννας, του Ψευδά και των γύρω κοινοτήτων δεν ζητούν θαύματα. Ζητούν το αυτονόητο: να μπορούν να ζουν χωρίς να φοβούνται ότι μια στρατιωτική άσκηση θα μετατραπεί σε πύρινη απειλή για τις οικογένειες, τις περιουσίες και το φυσικό περιβάλλον τους.
Η οργή δεν γεννήθηκε χθες
Οι φωνές διαμαρτυρίας δεν ακούστηκαν πρώτη φορά.
Εδώ και χρόνια οι κοινότητες ζητούν να επανεξεταστεί η λειτουργία του πεδίου βολής κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν ο κίνδυνος πυρκαγιάς βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο.
Οι προειδοποιήσεις υπήρχαν.
Οι ανησυχίες καταγράφηκαν.
Οι επιστολές στάλθηκαν.
Κι όμως, για ακόμη μία φορά η πραγματικότητα πρόλαβε τις αποφάσεις.
Η φράση κατοίκου της περιοχής, «Σηκωθείτε από τις καρέκλες και ελάτε να δείτε…», δεν είναι μια έκρηξη θυμού της στιγμής. Είναι η συσσωρευμένη αγανάκτηση ανθρώπων που αισθάνονται ότι η Πολιτεία τους θυμάται μόνο όταν ξεσπά η καταστροφή.
Το CY Alert δοκιμάστηκε και απέτυχε
Το νέο σύστημα προειδοποίησης παρουσιάστηκε ως ένα σημαντικό βήμα εκσυγχρονισμού της Πολιτικής Προστασίας.
Ωστόσο, στην πρώτη πραγματικά κρίσιμη δοκιμασία του, το CY Alert δεν λειτούργησε όπως έπρεπε.
Η ίδια η Πολιτική Άμυνα παραδέχθηκε ότι παρουσιάστηκε τεχνικό πρόβλημα και ότι η ειδοποίηση καθυστέρησε, χωρίς ακόμη να έχει αποσαφηνιστεί η αιτία.
Σε μια κατάσταση όπου κάθε λεπτό μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για ανθρώπινες ζωές, οι καθυστερήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως απλές τεχνικές δυσλειτουργίες.
Τα συστήματα πολιτικής προστασίας δεν αξιολογούνται στις παρουσιάσεις ούτε στις δοκιμές.
Αξιολογούνται την ώρα της κρίσης.
Και εκεί κρίνονται όλοι.
Οι ευθύνες δεν τελειώνουν με μια ΕΔΕ
Κάθε μεγάλη πυρκαγιά συνοδεύεται σχεδόν αυτόματα από εξαγγελίες για έρευνες, αξιολογήσεις και απόδοση ευθυνών.
Το ίδιο έργο επαναλαμβάνεται.
Το πραγματικό όμως ζητούμενο δεν είναι άλλη μία διοικητική διερεύνηση.
Είναι η πρόληψη.
Είναι η λήψη αποφάσεων πριν ξεσπάσει η επόμενη φωτιά.
Είναι η αναθεώρηση της λειτουργίας περιοχών υψηλού κινδύνου όταν οι καιρικές συνθήκες καθιστούν οποιαδήποτε δραστηριότητα επικίνδυνη.
Και κυρίως είναι η πολιτική ευθύνη.
Γιατί όταν οι ίδιες καταγγελίες επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο, τότε το πρόβλημα δεν είναι ούτε η ατυχία ούτε η συγκυρία.
Είναι η αδυναμία του κράτους να διορθώσει τα λάθη του.
Η εμπιστοσύνη χτίζεται πριν από την κρίση
Η Πολιτική Προστασία δεν είναι μόνο πυροσβεστικά οχήματα, αεροσκάφη και επιχειρησιακά σχέδια.
Είναι η εμπιστοσύνη του πολίτη ότι όταν κινδυνεύει θα ενημερωθεί έγκαιρα, θα προστατευθεί αποτελεσματικά και θα αισθανθεί ότι το κράτος βρίσκεται δίπλα του.
Αυτή η εμπιστοσύνη δοκιμάστηκε στην Αγία Άννα.
Και χρειάζεται πολύ περισσότερα από τεχνικές εξηγήσεις για να αποκατασταθεί.
Η επόμενη φωτιά δεν πρέπει να μας βρει ξανά απροετοίμαστους
Η κλιματική κρίση κάνει τις πυρκαγιές συχνότερες, πιο γρήγορες και πιο καταστροφικές.
Αυτό σημαίνει ότι η Κύπρος δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί με τη λογική της διαχείρισης της επόμενης κρίσης.
Χρειάζεται πρόληψη, σύγχρονα συστήματα που λειτουργούν χωρίς αστοχίες, αυστηρή αξιολόγηση επικίνδυνων δραστηριοτήτων και κυρίως μια Πολιτεία που να ακούει τις τοπικές κοινωνίες πριν εκείνες αναγκαστούν να φωνάξουν μέσα στις στάχτες.
Οι κάτοικοι δεν ζητούν προνόμια.
Ζητούν το αυτονόητο δικαίωμα στην ασφάλεια.
Και αυτό δεν μπορεί να εξαρτάται ούτε από την κατεύθυνση του ανέμου ούτε από το αν ένα μήνυμα έκτακτης ανάγκης θα φτάσει εγκαίρως στο κινητό τους.