Η σκιά της περσινής φονικής πυρκαγιάς στην ορεινή Λεμεσό εξακολουθεί να πλανάται πάνω από τον κρατικό μηχανισμό, καθώς η πρώτη συνεδρία της νέας Επιτροπής Εσωτερικών της Βουλής αφιερώθηκε αποκλειστικά στην αξιολόγηση της ετοιμότητας της χώρας απέναντι στον διαρκώς αυξανόμενο κίνδυνο των δασικών και αγροτικών πυρκαγιών.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε λίγες μόλις ώρες μετά τη νέα πυρκαγιά στην περιοχή Τρόζενας της Λεμεσού, η οποία επανέφερε στο προσκήνιο ερωτήματα για την ταχύτητα ανταπόκρισης των αρμόδιων υπηρεσιών και την επιχειρησιακή επάρκεια του συστήματος πολιτικής προστασίας.
Οι καταγγελίες κατοίκων για καθυστερήσεις στην άφιξη πυροσβεστικών δυνάμεων θύμισαν σε πολλούς τις δραματικές στιγμές που έζησε η χώρα πέρσι, όταν οι φλόγες κατέκαψαν χιλιάδες στρέμματα γης, απείλησαν κοινότητες και άφησαν πίσω τους τεράστιες πληγές στο φυσικό περιβάλλον.
Από την τραγωδία στα διδάγματα
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εσωτερικών και βουλευτής του ΑΚΕΛ, Άριστος Δαμιανού, έδωσε από την αρχή το στίγμα της συζήτησης, υπογραμμίζοντας ότι η Βουλή δεν μπορεί να αρκεστεί σε διαβεβαιώσεις.
«Δεν έχω πρόθεση να ξύσω πληγές του παρελθόντος», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπενθυμίζοντας ότι και στο παρελθόν υπήρξαν καθησυχαστικές εκτιμήσεις για τον βαθμό ετοιμότητας, οι οποίες διαψεύστηκαν από τα τραγικά γεγονότα που ακολούθησαν.
Το μήνυμα ήταν σαφές: η κοινωνία δεν ζητά πλέον υποσχέσεις, αλλά απτά αποτελέσματα.
Οι βελτιώσεις που έγιναν
Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών, Ελίκκος Ηλία, παραδέχθηκε ότι η περσινή καταστροφή λειτούργησε ως καμπανάκι αφύπνισης για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
«Πήραμε πολλά μαθήματα από τη μεγάλη πυρκαγιά στην ορεινή Λεμεσό και κάναμε βελτιώσεις», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι η συνεργασία μεταξύ κρατικών υπηρεσιών έχει ενισχυθεί σημαντικά.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ενεργοποίηση του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης CY ALERT, το οποίο τέθηκε σε πλήρη λειτουργία από τις αρχές Ιουνίου και θεωρείται κρίσιμο εργαλείο για την άμεση ενημέρωση των πολιτών σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
Παράλληλα, προωθείται η δημιουργία ανεξάρτητης Διεύθυνσης Πολιτικής Προστασίας στο Υπουργείο Εσωτερικών, μια μεταρρύθμιση που φιλοδοξεί να συντονίσει αποτελεσματικότερα όλες τις υπηρεσίες που εμπλέκονται στην πρόληψη και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
Η μεγάλη πρόκληση παραμένει ο χρόνος ανταπόκρισης
Παρά τις βελτιώσεις, οι επιχειρησιακές αδυναμίες δεν έχουν εξαλειφθεί.
Ο Εθνικός Συντονιστής Πυρκαγιών και Αρχιπύραρχος Νίκος Λογγίνος αποκάλυψε ότι εξακολουθούν να λειτουργούν πυροσβεστικοί σταθμοί στην ύπαιθρο που κλείνουν στις επτά το βράδυ, αφήνοντας ολόκληρες περιοχές χωρίς άμεση κάλυψη κατά τις νυχτερινές ώρες.
Το παράδειγμα της Πάχνας είναι ενδεικτικό. Σύμφωνα με πληροφορίες που συζητήθηκαν στη Βουλή, στην πρόσφατη πυρκαγιά της Τρόζενας το πρώτο πυροσβεστικό όχημα έφθασε από τον Μονιάτη, καθώς ο πλησιέστερος σταθμός είχε ήδη κλείσει.
Η παραδοχή αυτή αναδεικνύει το σημαντικότερο ίσως πρόβλημα του συστήματος: ακόμη και ο καλύτερος σχεδιασμός χάνει την αξία του όταν η πρώτη επέμβαση καθυστερεί.
Για τον λόγο αυτό, η Πυροσβεστική Υπηρεσία ζήτησε την άμεση στελέχωση πέντε αγροτικών σταθμών –μεταξύ αυτών της Πάχνας και των Λευκάρων– σε 24ωρη βάση, ώστε να μειωθεί δραστικά ο χρόνος ανταπόκρισης στα πρώτα κρίσιμα λεπτά μιας πυρκαγιάς.
Επένδυση στην πρόληψη και στους εθελοντές
Η φετινή αντιπυρική περίοδος βρίσκει το κράτος να επενδύει περισσότερο στην πρόληψη.
Το Υπουργείο Εσωτερικών διέθεσε τρία εκατομμύρια ευρώ στις κοινότητες για καθαρισμούς ξηρής βλάστησης, ενώ από τον Μάρτιο ειδικά συνεργεία της Πυροσβεστικής υπέδειξαν στις τοπικές αρχές τις περιοχές υψηλού κινδύνου που έπρεπε να καθαριστούν.
Παράλληλα, περισσότεροι από 400 εθελοντές εκπαιδεύτηκαν σε θέματα πυρόσβεσης, ενισχύοντας ένα δίκτυο που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στις πρώτες ώρες μιας κρίσης.
Σημαντική θεωρείται και η ενίσχυση 54 κοινοτήτων με πυροσβεστικά οχήματα, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως πρώτη γραμμή άμυνας μέχρι την άφιξη των επαγγελματικών δυνάμεων.
Τα drones στη μάχη κατά των πυρκαγιών
Μία από τις πιο εντυπωσιακές αλλαγές αφορά την αξιοποίηση της τεχνολογίας.
Το Τμήμα Δασών ανακοίνωσε ότι η ομάδα παρακολούθησης με drones έχει πλέον πλήρως στελεχωθεί, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Ινστιτούτο Κύπρου.
Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά: ενώ τα προηγούμενα χρόνια τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατέγραφαν περίπου 200 ώρες πτήσης ετησίως, το 2025 ξεπέρασαν τις 1.000 ώρες.
Η συνεχής εναέρια επιτήρηση θεωρείται πλέον κρίσιμο εργαλείο έγκαιρου εντοπισμού εστιών φωτιάς, ιδιαίτερα σε δυσπρόσιτες περιοχές.
Ένα καλοκαίρι υψηλού κινδύνου
Οι πρόσφατες βροχοπτώσεις δημιούργησαν πυκνή βλάστηση σε πολλές περιοχές της υπαίθρου, αυξάνοντας σημαντικά το διαθέσιμο καύσιμο υλικό.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αν οι υψηλές θερμοκρασίες συνδυαστούν με ισχυρούς ανέμους, η φετινή αντιπυρική περίοδος ενδέχεται να αποδειχθεί εξαιρετικά απαιτητική.
Γι’ αυτό και η συζήτηση στη Βουλή δεν αποτελεί απλώς μια τυπική κοινοβουλευτική διαδικασία. Είναι μια προσπάθεια να διαπιστωθεί αν η Κύπρος είναι πραγματικά καλύτερα προετοιμασμένη από ό,τι ήταν πριν από έναν χρόνο.
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι διττό: έχουν γίνει ουσιαστικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, όμως τα κενά παραμένουν. Και όταν πρόκειται για πυρκαγιές, η διαφορά ανάμεσα στην επιτυχία και την καταστροφή συχνά μετριέται σε λίγα λεπτά.
Το μεγάλο στοίχημα για το κράτος δεν είναι μόνο να αντιμετωπίσει την επόμενη πυρκαγιά. Είναι να αποδείξει ότι τα μαθήματα της προηγούμενης δεν πήγαν χαμένα.