3 Αυγούστου 1977.
Η Κύπρος βυθίζεται στο πένθος.
Ο άνθρωπος που για σχεδόν τρεις δεκαετίες υπήρξε η πολιτική, εθνική και πνευματική φυσιογνωμία του νησιού, ο Αρχιεπίσκοπος και πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Μακάριος Γ΄, αφήνει την τελευταία του πνοή στη Λευκωσία σε ηλικία 63 ετών, ύστερα από καρδιακή προσβολή.
Η είδηση εξαπλώνεται μέσα σε λίγα λεπτά σε κάθε γωνιά της Κύπρου.
Οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούν πένθιμα. Οι σημαίες κυματίζουν μεσίστιες. Χιλιάδες πολίτες εγκαταλείπουν σπίτια και εργασίες και κατευθύνονται αυθόρμητα προς την Αρχιεπισκοπή, αδυνατώντας να πιστέψουν ότι ο άνθρωπος που σφράγισε την πορεία του τόπου δεν βρίσκεται πλέον στη ζωή.
Δεν πέθανε μόνο ένας Πρόεδρος.
Έφυγε ο Εθνάρχης.
Από την Πάνω Παναγιά στην κορυφή της ιστορίας
Γεννημένος στις 13 Αυγούστου 1913 στην Πάνω Παναγιά της Πάφου, ο κατά κόσμον Μιχαήλ Χριστοδούλου Μούσκος ακολούθησε από νεαρή ηλικία τον δρόμο της Εκκλησίας.
Το 1950 εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Κύπρου, αναλαμβάνοντας ταυτόχρονα τον ιστορικό ρόλο του Εθνάρχη σε μια από τις δυσκολότερες περιόδους της αποικιοκρατίας.
Λίγα χρόνια αργότερα βρέθηκε στην πρώτη γραμμή του αγώνα για αυτοδιάθεση, βίωσε εξορία, διεθνείς πιέσεις και διαπραγματεύσεις που διαμόρφωσαν το μέλλον του νησιού.
Με την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960 εξελέγη ο πρώτος Πρόεδρος της ανεξάρτητης Κύπρου, αξίωμα που διατήρησε μέχρι τον θάνατό του.
Ο ηγέτης που δοκιμάστηκε όσο κανείς
Η πολιτική του διαδρομή υπήρξε γεμάτη κρίσεις.
Διακοινοτικές συγκρούσεις, διεθνείς παρεμβάσεις, ψυχροπολεμικές ισορροπίες, η σύγκρουση με τη χούντα των Αθηνών, η δράση της ΕΟΚΑ Β΄, το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 και, λίγες ημέρες αργότερα, η τουρκική εισβολή.
Ο ίδιος διέφυγε από το φλεγόμενο Προεδρικό Μέγαρο, απηύθυνε το ιστορικό διάγγελμα από την Πάφο και στη συνέχεια βρέθηκε στη διεθνή σκηνή, καταγγέλλοντας την ανατροπή της νόμιμης κυβέρνησης και την τουρκική εισβολή.
Η επιστροφή του στην Κύπρο, τον Δεκέμβριο του 1974, εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες λαϊκές συγκεντρώσεις που γνώρισε ποτέ το νησί.
Ο άνθρωπος που έγινε σύμβολο
Για εκατοντάδες χιλιάδες Κυπρίους ο Μακάριος δεν ήταν απλώς ένας πολιτικός.
Ήταν το πρόσωπο που ενσάρκωνε την κρατική υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ήταν ο Αρχιεπίσκοπος, ο Πρόεδρος, ο διαπραγματευτής, ο διεθνής εκπρόσωπος της Κύπρου και, για πολλούς, ο άνθρωπος που κράτησε όρθιο το κράτος στις πιο σκοτεινές στιγμές της ιστορίας του.
Παράλληλα, η προσωπικότητά του εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αποτελεί αντικείμενο έντονου ιστορικού και πολιτικού διαλόγου, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος της επιρροής που άσκησε στη σύγχρονη κυπριακή ιστορία.
Η μεγαλύτερη λαϊκή κηδεία της Κύπρου
Η κηδεία του μετατράπηκε σε εθνικό προσκύνημα.
Αμέτρητοι πολίτες κατέκλυσαν τη Λευκωσία για να αποχαιρετήσουν τον άνθρωπο που συνδέθηκε όσο κανένας άλλος με την ανεξαρτησία και την πορεία της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η σορός του οδηγήθηκε στη Μονή Κύκκου, στο Θρονί, εκεί όπου σήμερα βρίσκεται ο τάφος του, αντικρίζοντας την πατρίδα που υπηρέτησε μέχρι την τελευταία ημέρα της ζωής του.
Μια παρακαταθήκη που παραμένει ζωντανή
Σχεδόν μισό αιώνα μετά τον θάνατό του, το όνομα του Μακαρίου εξακολουθεί να συνοδεύει κάθε μεγάλη συζήτηση γύρω από την ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας, το Κυπριακό και την εθνική πορεία του τόπου.
Η πολιτική του κληρονομιά εξακολουθεί να αξιολογείται μέσα από διαφορετικές ιστορικές προσεγγίσεις.
Εκείνο όμως που δύσκολα αμφισβητείται είναι ότι ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄ υπήρξε η σημαντικότερη προσωπικότητα της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας.
Η ζωή του ταυτίστηκε με τη γέννηση του κράτους.
Οι αποφάσεις του καθόρισαν μια ολόκληρη εποχή.
Και ο θάνατός του, στις 3 Αυγούστου 1977, έκλεισε οριστικά ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της ιστορίας της Κύπρου, αφήνοντας πίσω μια παρακαταθήκη που εξακολουθεί να επηρεάζει τον δημόσιο διάλογο μέχρι σήμερα.