Η Άγκυρα δεν λειτουργεί αποσπασματικά. Η επαναλαμβανόμενη παρουσία τουρκικών UAVs, πολεμικών αεροσκαφών, ελικοπτέρων και ναυτικών μονάδων εντός περιοχών κυπριακής δικαιοδοσίας εντάσσεται σε μια πάγια στρατηγική αμφισβήτησης κυριαρχικών δικαιωμάτων. Με άλλα λόγια, δεν έχουμε απλώς αριθμούς. Έχουμε μια μεθοδική προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων.
Η Τουρκία δοκιμάζει τα όρια της κυπριακής κυριαρχίας
Όταν μια χώρα καταγράφει εκατοντάδες παραβιάσεις μέσα σε τρεις μήνες, το ζήτημα δεν είναι μόνο επιχειρησιακό. Είναι βαθιά πολιτικό. Η Τουρκία επιχειρεί να δείξει ότι έχει τη δυνατότητα να κινείται στρατιωτικά στην περιοχή, αμφισβητώντας στην πράξη την κυριαρχία και τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι επίκειται άμεση σύγκρουση. Σημαίνει όμως ότι η Άγκυρα συντηρεί ένα περιβάλλον πίεσης, μέσα στο οποίο η Κύπρος καλείται συνεχώς να αποδεικνύει το αυτονόητο: ότι είναι κυρίαρχο κράτος με διεθνώς αναγνωρισμένα δικαιώματα.
Τα UAVs αλλάζουν τη φύση της απειλής
Η αυξημένη χρήση τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών δεν είναι τυχαία. Τα UAVs επιτρέπουν συνεχή επιτήρηση, χαμηλότερο επιχειρησιακό κόστος και διαρκή παρουσία χωρίς το πολιτικό ρίσκο που συνεπάγεται πάντοτε η χρήση επανδρωμένων μαχητικών.
Για την Κύπρο, αυτό δημιουργεί ένα νέο περιβάλλον ασφαλείας. Η απειλή δεν είναι πλέον μόνο τα μαχητικά αεροσκάφη ή τα πολεμικά πλοία. Είναι και η διαρκής, αθόρυβη, τεχνολογικά προηγμένη επιτήρηση, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για συλλογή πληροφοριών, χαρτογράφηση κινήσεων και προβολή ισχύος.
Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο ανταγωνισμού ισχύος
Η Κύπρος βρίσκεται σε ένα κρίσιμο γεωπολιτικό σημείο. Ενέργεια, θαλάσσιες ζώνες, στρατιωτικές ισορροπίες, σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας και εξελίξεις στη Μέση Ανατολή συναντώνται στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι τουρκικές παραβιάσεις δεν πρέπει να διαβάζονται ως μεμονωμένα περιστατικά. Πρέπει να διαβάζονται ως μέρος ενός ευρύτερου ανταγωνισμού για έλεγχο, επιρροή και στρατηγικό βάθος.
Η Τουρκία επιχειρεί να εμφανίζεται ως δύναμη που δεν περιορίζεται από το υφιστάμενο διεθνές πλαίσιο, αλλά το αμφισβητεί όπου θεωρεί ότι εξυπηρετούνται τα συμφέροντά της.
Η Κύπρος χρειάζεται ισχυρή διπλωματική αποτύπωση
Η προσφυγή στον ΟΗΕ δεν είναι τυπική διαδικασία. Είναι απαραίτητη πράξη διπλωματικής τεκμηρίωσης. Κάθε παραβίαση που καταγράφεται, κάθε επιστολή που κατατίθεται και κάθε στοιχείο που εισάγεται στα Ηνωμένα Έθνη δημιουργεί διεθνές αρχείο.
Αυτό το αρχείο έχει σημασία. Διότι σε περιόδους κρίσης, η διεθνής νομιμότητα δεν οικοδομείται την τελευταία στιγμή. Οικοδομείται σταθερά, με συνέπεια και τεκμηρίωση.
Το πραγματικό ερώτημα: αποτροπή ή απλή καταγραφή;
Το μεγάλο ζήτημα για την Κυπριακή Δημοκρατία δεν είναι μόνο να καταγγέλλει τις παραβιάσεις. Είναι να ενισχύει την αποτρεπτική της αξιοπιστία.
Η αποτροπή δεν σημαίνει επιθετικότητα. Σημαίνει ότι ο αντίπαλος γνωρίζει πως κάθε παραβίαση έχει πολιτικό, διπλωματικό και στρατηγικό κόστος. Σημαίνει συμμαχίες, τεχνολογική αναβάθμιση, αμυντική ετοιμότητα και σταθερή παρουσία στο διεθνές πεδίο.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες
Οι πολίτες δεν πρέπει να πανικοβάλλονται. Πρέπει όμως να αντιλαμβάνονται ότι οι παραβιάσεις δεν είναι απλές «κινήσεις ρουτίνας». Είναι μέρος ενός μεγαλύτερου γεωπολιτικού παιγνίου, στο οποίο η Κύπρος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή.
Η ασφάλεια ενός κράτους δεν κρίνεται μόνο στα πεδία των συγκρούσεων. Κρίνεται και στην καθημερινή διπλωματική μάχη, στη διεθνή τεκμηρίωση, στις συμμαχίες και στην ικανότητα ενός κράτους να υπερασπίζεται τα δικαιώματά του με σοβαρότητα και στρατηγική συνέχεια.
Οι 520 παραβιάσεις δεν είναι απλώς ένας εντυπωσιακός αριθμός. Είναι προειδοποιητικό σήμα για την ένταση που διατηρείται στην περιοχή και για τη στρατηγική πίεση που ασκεί η Τουρκία στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Η Κύπρος οφείλει να συνεχίσει να απαντά με ψυχραιμία, θεσμική σοβαρότητα και ενίσχυση της αποτροπής της. Διότι στη γεωπολιτική, όποιος δεν καταγράφει, δεν τεκμηριώνει και δεν αποτρέπει, σταδιακά συνηθίζει την αμφισβήτηση.
Και η κυριαρχία ενός κράτους δεν πρέπει ποτέ να γίνεται αντικείμενο συνήθειας.
Παντελίτσα Γιόκκα: Φιλόλογος-Ιστορικός
Γραφείο Τύπου ΕΔΕΚ