Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας αναλαμβάνει προσωπικά πρωταγωνιστικό ρόλο, επιδιώκοντας να διαπιστώσει αν υπάρχουν οι ελάχιστες προϋποθέσεις για επανεκκίνηση της διαδικασίας.
Το μεγάλο στοίχημα του Προέδρου Χριστοδουλίδη
Στο Προεδρικό Μέγαρο επικρατεί έντονη κινητικότητα.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης προσέρχεται στις επαφές με έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό, ο οποίος βασίζεται σε μια στρατηγική που ακολουθεί από την πρώτη ημέρα της διακυβέρνησής του.
Τα τελευταία τρία χρόνια η Λευκωσία επιδίωξε συστηματικά δύο βασικούς στόχους:
Την ενεργό εμπλοκή των Ηνωμένων Εθνών και προσωπικά του Αντόνιο Γκουτέρες.
Την ουσιαστική συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις εξελίξεις του Κυπριακού.
Σήμερα, και οι δύο αυτοί στόχοι έχουν σε μεγάλο βαθμό επιτευχθεί.
Η παρουσία του Γενικού Γραμματέα στην Κύπρο, ο διορισμός της προσωπικής απεσταλμένης Μαρία Άνχελα Ολγκίν, αλλά και η ενεργότερη εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω ειδικού απεσταλμένου, αποτελούν στοιχεία που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν εξαιρετικά δύσκολα.
Οι τρεις άξονες της Λευκωσίας
Σύμφωνα με τον στρατηγικό σχεδιασμό του Προέδρου της Δημοκρατίας, η ελληνοκυπριακή πλευρά κινείται πάνω σε τρεις βασικούς άξονες.
1. Επιστροφή από το Κραν Μοντανά
Η Λευκωσία επιδιώκει να κατοχυρωθεί ότι οποιαδήποτε νέα διαδικασία θα συνεχίσει από το σημείο όπου διακόπηκαν οι συνομιλίες το 2017 και όχι από μηδενική βάση.
Οι συγκλίσεις που έχουν ήδη επιτευχθεί θεωρούνται σημαντικό πολιτικό κεκτημένο και δεν επιθυμεί να χαθούν.
2. Ένα πραγματικά λειτουργικό κράτος
Η δεύτερη βασική θέση αφορά το περιεχόμενο της λύσης.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά εμφανίζεται έτοιμη να εξετάσει δημιουργικές προσεγγίσεις, υπό μία όμως αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση:
Η τελική λύση πρέπει να δημιουργεί ένα κράτος λειτουργικό, βιώσιμο και πλήρως συμβατό με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Στο επίκεντρο παραμένουν:
μία κυριαρχία,
μία διεθνής προσωπικότητα,
μία ιθαγένεια,
πλήρης εφαρμογή των τεσσάρων θεμελιωδών ελευθεριών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
3. Η ευρωπαϊκή διάσταση και τα ευρωτουρκικά
Ο τρίτος άξονας συνδέει άμεσα το Κυπριακό με τις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας.
Η Λευκωσία γνωρίζει ότι η Άγκυρα ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για συγκεκριμένα ευρωπαϊκά οφέλη, όπως:
η συμμετοχή στο σύστημα SEPA,
η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης,
η διευκόλυνση του roaming κινητής τηλεφωνίας.
Η κυπριακή κυβέρνηση εμφανίζεται πρόθυμη να εξεταστούν αυτά τα ζητήματα, εφόσον υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στο Κυπριακό.
Το μεγάλο ερωτηματικό λέγεται Τουρκία
Παρά τις πρωτοβουλίες του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όλοι αναγνωρίζουν ότι το κλειδί εξακολουθεί να βρίσκεται στην Άγκυρα.
Η τελευταία επίσκεψη της προσωπικής απεσταλμένης του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, στον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε ακριβώς αυτό τον στόχο:
Να διαπιστώσει αν υπάρχει πραγματική διάθεση αλλαγής στάσης από την τουρκική πλευρά.
Τα μέχρι στιγμής δημόσια μηνύματα, ωστόσο, δεν επιτρέπουν μεγάλη αισιοδοξία.
Η Τουρκία εξακολουθεί να προβάλλει τη θέση περί δύο κρατών, απορρίπτοντας ουσιαστικά τη βάση πάνω στην οποία διεξάγονται εδώ και δεκαετίες οι συνομιλίες.
Η παρουσία Μποζάι στέλνει μήνυμα
Δεν περνά απαρατήρητη και η παρουσία στην Κύπρο του υφυπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι.
Πρόκειται για έναν από τους πιο σκληρούς εκφραστές της τουρκικής πολιτικής στο Κυπριακό και βασικό υποστηρικτή της λύσης δύο κρατών.
Η παρουσία του εκλαμβάνεται από διπλωματικούς κύκλους ως ένδειξη ότι η Άγκυρα επιθυμεί να διατηρήσει πλήρη έλεγχο των εξελίξεων και να παρακολουθεί στενά κάθε διαπραγματευτική κίνηση.
Ένα «Γκουτέρες Plus»
Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Γενικός Γραμματέας εξετάζει ένα αναθεωρημένο πλαίσιο, βασισμένο στο γνωστό Πλαίσιο Γκουτέρες του 2017.
Στόχος δεν είναι να ξεκινήσει μια νέα διαδικασία από το μηδέν, αλλά να δημιουργηθεί μια επικαιροποιημένη βάση διαλόγου που θα μπορεί να ανταποκρίνεται στις σημερινές πολιτικές πραγματικότητες.
Ωστόσο, ο ίδιος ο Αντόνιο Γκουτέρες φέρεται αποφασισμένος να μην οδηγήσει τις πλευρές σε νέα διεθνή διάσκεψη αν προηγουμένως δεν έχει διαπιστώσει ότι υπάρχουν πραγματικές πιθανότητες επιτυχίας.
Οι επόμενες ώρες θα κρίνουν πολλά
Η συνάντηση του Προέδρου Χριστοδουλίδη με τη Μαρία Άνχελα Ολγκίν, οι επαφές του Αντόνιο Γκουτέρες με τις δύο πλευρές και οι διεργασίες που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη ίσως αποτελέσουν το σημαντικότερο τεστ για το Κυπριακό μετά το Κραν Μοντανά.
Το μεγάλο ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο αν θα ξεκινήσει ένας νέος γύρος συνομιλιών.
Είναι αν υπάρχει πραγματική πολιτική βούληση από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές να αξιοποιήσουν ίσως την τελευταία μεγάλη πρωτοβουλία του Αντόνιο Γκουτέρες πριν ολοκληρώσει τη θητεία του στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.
Οι επόμενες 72 ώρες ενδέχεται να αποδειχθούν καθοριστικές όχι μόνο για τη συνέχεια των διαπραγματεύσεων, αλλά και για το μέλλον του ίδιου του Κυπριακού.